Home Το Χωριό Κισσός Το Άγιο Πνεύμα Ιστορικά ( 1866 - 1913 )

Ιστορικά ( 1866 - 1913 )

Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1866-69)

Η Κρητική Επανάσταση 1866-69 διέκοψε, όπως ήταν φυσικό, τη λειτουργία των Σχολείων, μια και το διάστημα αυτό η Κρήτη είχε πάρει τα όπλα κατά των Τούρκων, επιζητώντας την αποτίναξη του ζυγού και την ένωση της με τη μητέρα Ελλάδα.

Στο Άγιο Πνεύμα βρισκόταν κατά το διάστημα αυτό ο Μοναχός Νεόφυτος ή Μαυροπατέρας προερχόμενος από τη Μονή Αρσανίου, ως επιστάτης και διαχειριστής της περιουσίας και φυσικά ως λειτουργός. Ο Νεόφυτος έμενε τουλάχιστον από το 1846 στο Άγιο Πνεύμα.

Κατά την τρίχρονη Κρητική Επανάσταση η ευρύτερη περιοχή του Αγίου Πνεύματος έγινε πεδίο δύο σημαντικών μαχών. Πρώτη σε χρονολογική σειρά η μάχη του Τράχηλα, το Φεβρουάριο του 1867 και δεύτερη, στις 8 Δεκεμβρίου 1868. Για τη μάχη αυτή κάνουμε ειδική αναφορά στο κεφάλαιο ΣΤ' του πρώτου μέρους.

Η μικρή φορητή εικόνα της Αγίας Τριάδος είναι από τα κειμήλια της Μονής, μια και έχει τρεις επικαθήμενες αγιογραφήσεις σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Στην εξωτερική αναφέρεται η χρονολογία 1892. Η κάτω από αυτήν αναφέρει το όνομα του Νεόφυτου και τη χρονολογία 1846 "Δέησις μοναχού Νεοφύτου... (1)846". Παραμένει όμως άγνωστο πότε και από ποιον έγινε η αρχική αγιογράφηση.

δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

 

Με το τέλος της Επανάστασης το 1869 τα εκπαιδευτήρια στην Επαρχία Αγίου Βασιλείου αυξήθηκαν. Η Επαρχιακή Σχολή Αγίου Πνεύματος προήχθη το 1870 σε Ελληνική Σχολή Αγίου Βασιλείου και του Μοναστηρακίου σε Ελληνική Σχολή Αμαρίου. Ίσχυε τότε το σύστημα να έχει τέσσερις τάξεις το Δημοτικό Σχολείο, τρεις το Ελληνικό και τέσσερις το Γυμνάσιο.

"...Εις τας Σχολάς ταύτας, καίπερ ατελέστατα κατηρτιμένας, όμως μέχρι το 1878 εμορφούντο πολίται ζηλωταίτων Πατρίων, χρηστοί και ενάρετοι, χρήσιμοι εις τον εαυτόν οίκον και εις την Μητρίδα..."

Κατά το διάστημα 1881-1889 η Επαρχία Αγίου Βασιλείου απέκτησε περί τα είκοσι Δημοτικά Σχολεία και πέντε Ελληνικά, εκ των οποίων τα δύο πλήρη με τρείς τάξεις έκαστον, του Αγίου Πνεύματος και της Μύρθιου και τα υπόλοιπα τρία των Μελάμπων, του Σπηλίου και της Κοξαρέ με μία τάξη το καθένα.

 

ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΕΥΜΕΝΙΟΣ ΕΗΡΟΥΔΑΚΗΣ (1886-1900)

Ο Επίσκοπος Ευμένιος Ξηρουδάκης γεννήθηκε στην Κων/λη, το 1850, από γονείς εξ Ανωπόλεως Σφακίων. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή Χάλκης, όπου δίδαξε αργότερα ως καθηγητής της Φιλοσοφίας και διετέλεση διευθυντής αυτής για κάποιο διάστημα. Την 28η Δεκεμβρίου 1886 χειροτονήθηκε στο Ηράκλειο ως Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων και το 1897 εξελέγη από την I. Σύνοδο του Πατριαρχείου Κων/ λεως ως Μητροπολίτης Κρήτης. Υπήρξε εμπνευσμένος Ιεράρχης και άνθρωπος μεγάλης θελήσεως και επιβολής. Επιτέλεσε τεράστιο έργο στην Επισκοπή Λάμπης και Σφακίων, πάρα την ολιγόχρονη θητεία του. Ο δάσκαλος Γιάννης Βας. Αλεξανδράκης αναφέρει για τον Επίσκοπο Ευμένιο:

".. Ο Επίσκοπος Ευμένιος Ξηρουδάκης, ο οποίος αναφαίνεται εις την δράσιν κυρίως από του έτους 1887 και διήρκεσε μέχρι τέλους του έτους 1899, ως Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων. Ούτος κατήγετο από το χωρίον Ανώπολις Σφακίων, το οποίο είναι το μεγαλύτερο της Επαρχίας εκείνης και το πλέον ανώτερον εις κοινωνικήν τάξιν.

Κατήγετο από οικογένειαν αρχοντικήν εκ της οποίας είχεν κληρονομίαν εις χρήματα και εδαπάνησεν εξ αυτών δια την οικοδόμησιν της ενΑγίω Πνεύματι Επισκοπής, τα δε λοιπά εις την Σχολήν.

Ήτο αναστήματος μετρίου προς το υψηλόν, είχε βλέμμα, εμφάνισιν και λέγειν επιβάλλοντα σεβασμόν, πίστιν και υπακοήν. Ουδεμία λέξις απρεπής ποτέ εξήρχετο του στόματος του. Εξήσκει γοητείαν εις τον λαόν. Ήτο όντως απόστολος του Χριστού.

Όσα καλά και αν είπη κανείς περί του αειμνήστου Επισκόπου Ευμενίου θα είναι πάντοτελίγα. Είχε μόρφωσιν θεολογικήν αρίστην, είχε μόρφωσιν εγκυκλοπαιδικήν μεγάλην, την ανωτέραν της εποχής του, ήτο φιλόμουσος εις τον ανώτατον βαθμόν, ήτο σεβασμιώτατος, ιεροπρεπής, ήτο δραστήριος, εις Ο Επίσκοπος Ευμένιος Ξηρουδάκης βαθμόν απίστευτον, ήτο ψυχικώς γενναίος, τολμηρός, άφοβος, ήτο Έλλην θαυμαστής της αρχαιότητος, και ένας μυστικός Ρήγας Φεραίος. Ήτο επαναστατικού πνεύματος, τουρκομάχος, ήτο ενάρετος, πρότυπον μόνον καλού παραδείγματος. Ήτο ως χριστιανός «ο ποιμήν ο καλός», όπως τον θέλει ο Χριστός. Ήτο αλτρουϊστής υπέρ του ποιμνίου του, ήτο ο Επίσκοπος Μυριήλ του Βίκτωρος Ουγκώ...

Όλοι οι ανωτέρω τίτλοι μου είναι αναμφισβήτως γνωστοί εξ ιδίας αντιλήψεως, δια τον Επίσκοπον εκείνον, και δια την μόρφωσιν του επίσης, διότι εχρημάτισε καθηγητής μου επί τέσσερα έτη.."

 

ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Παρά την ίδρυση πολυάριθμων Δημοτικών και Ελληνικών Σχολείων στην Επαρχία Αγίου Βασιλείου τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα. Έτσι περί τα τέλη Μαίου 1887, με πρωτοβουλία του νέου Επισκόπου, έγινε σύσκεψη στο Άγιο Πνεύμα με τους Δημάρχους, τους Εφόρους και το Μοναστηρικό Συμβούλιο της Ι.Μ.Πρέβελη και αποφασίστηκε «... να ιδρυθεί μία και μόνη καλώς κατά πάντα κατηρτισμένη Ελληνική Σχολή εν τη Μονή Αγίου Πνεύματος, ης την συντήρησιν ν' αναλάβη καθ' ολοκληρίαν η Μονή Πρέβελη... ήτις κατ 'επίμονον απαίτησιν του Μον. Συμβουλίου Πρέβελη ωνομάσθη τότε Ιερατική Σχολή, χωρίς όμως να προσλάβη παντάπασι τον χαρακτήρα τοιαύτης...»

Η Σχολή" λειτούργησε δύο σχολικά έτη 1887-88 και 1888-89. Φοίτησαν περί τους 70 μαθητές από τις Επαρχίες Αγίου Βασιλείου, Σφακίων, Αμαρίου, Καινούριου και Πυργιωτίσσης. Δίδαξαν οι Μιχαήλ Τρουλλινός, Αλέξανδρος Παπαχατζάκης από την Πόμπια, ΚανακάκηςΤρανταλλίδης, Γεώργιος Παπαδάκης και Γεώργιος Μοράκης.Η λειτουργία της Σχολής διακόπηκε λόγο των επαναστατικών γεγονότων του ίδιου έτους. Πολλοί από τους αποφοιτήσαντες από τη Σχολή αυτή, χρησιμοποιήθηκαν ως Δάσκαλοι Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και συνέτειναν στην ανόρθωση της.

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΩΣ ΕΔΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΛΑΜΠΗΣ ΚΑΙ ΣΦΑΚΙΩΝ

O Επίσκοπος Ευμένιος Ξηρουδάκης ανέλαβε τα νέα του καθήκοντα, στις αρχές του έτους 1887. Η έδρα στο χωριό Λαμπινή δεν ήταν ασφαλής, λόγω του τούρκικου φρουρίου της Κοξαρές και δεν άφηνε περιθώρια δράσης στο νέο Επίσκοπο. Για τους λόγους αυτούς μετέφερε την έδρα της Επισκοπής στο Άγιο Πνεύμα, δηλαδή σε μέρος ασφαλέστερο.

Το περικαλές Επισκοπείο του Ευμένιου στο Άγιο Πνεύμα άρχισε να κτίζεται το 1894. Δαπάνησε μάλιστα ο ίδιος το ποσό των 25.854,35 γροσίων μέχρι την αποπεράτωση του.

"ΕΝ ΤΗ ΙΕΡΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΛΑΜΠΗΣ ΚΑΙ ΣΦΑΚΙΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΚΑΙ ΠΑΥΡΟΠΗΠΑΚΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΠΡΕΒΕΛΗ"

Δύο υπήρξαν οι βασικές αδυναμίες στη λειτουργία της «Ιερατικής Σχολής». Η πρώτη αφορούσε την κτιριακή υποδομή και η δεύτερη την αδυναμία χορήγησης κοινού συσσιτίου προς τους τροφίμους της Σχολής, μ' αποτέλεσμα να καταπονούνται για την προμήθεια και την παρασκευή του καθημερινού τους σιτηρεσίου.

Ωστόσο η επικρατούσα ανασφάλεια και το πολιτικό χάος, από το 1889 μέχρι το 1893, δεν επέτρεπαν πολλά πράγματα. Κατά το διάστημα αυτό λειτούργησε κάποια διαστήματα η Σχολή με διδάσκοντα τον Επίσκοπο Ευμένιο άνευ, ουδενός άλλου βοηθού και το 1892 με τον Ελληνοδιδάσκαλο Παναγιώτη Φωτάκη, από τις Μέλαμπες.

Η απαιδευσία που μάστιζε τους νέους της εποχής εκείνης δεν άφηνε τον Επίσκοπο Ευμένιο να ησυχάσει. Ίδρυσε με τη σύμφωνη γνώμη της Ι.Μ.Πρέβελη «την Σχολή Πρέβελη», συνέταξε τον κανονισμό της Σχολής, αποτελούμενο από 46 άρθρα και τον υπέβαλε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για έγκριση. Ζήτησε μάλιστα να εξασφαλιστεί η Σχολή δια Σιγιλλιώδους Πατριαρχικού Γράμματος .Το Σιγιλλιώδες Γράμμα με το οποίο η Σχολή έτυχε Συνοδικού και Πατριαρχικού κύρους είναι με αριθμό Πρωτοκόλλου 2.408, κατά μήνα Ιούλιο του έτους 1894. Το υπογράφει ο Πατpιάpχηc Νεόφυτος ο Η'.

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ (1899-1913)

Η αυτονομία της Κρήτης, με Ύπατο Αρμοστή των Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία και Ιταλία) τον Πρίγκιπα της Ελλάδος Γεώργιο, ήτανε η νέα ευχάριστη εξέλιξη για το Νησί. Η Κρήτη μετά από επτά συνεχόμενους αιώνες Ενετοτουρκικής σκλαβιάς -για την ακρίβεια 694 χρόνια- ξαναβρίσκει το δρόμο του Ελληνισμού.

Στις αρχές του έτους 1899 ο Ρώσος Στρατιωτικός Διοικητής Ρεθύμνου Θεόδωρος Δε Χιόστακ επισκέφτηκε το Άγιο Πνεύμα. Τόσο μάλιστα ενθουσιάστηκε από την εμφάνιση, την ευταξία, το σύστημα και την πειθαρχία που επικρατούσε στο Σχολείο, ώστε το επιχορήγησε με το ποσό των 540 γροσίων το μήνα.

Μεγάλη τιμή υπήρξε επίσης για το Άγιο Πνεύμα η επίσκεψη του Ύπατου Αρμοστή της Κρητικής Πολιτείας Πρίγκιπα Γεώργιο την 9η Μαίου 1899. Ο Πρίγκιπας μάλιστα εξέφρασε την ευαρέσκεια του στον Επίσκοπο Ευμένιο, τους Καθηγητές της Σχολής και στον Ηγούμενο Νείλο της Μονής Πρέβελη.

Ωστόσο η Παιδεία, που μέχρι τότε ήτανε αποκλειστικό μέλημα της Εκκλησίας, αποτελούσε πια ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ζητήματα της νεοσύστατης Κρητικής Πολιτείας, ως ευνομούμενου πλέον Κράτους. Η Σχολή του Αγίου Πνεύματος θεωρήθηκε ιδιωτικό Σχολείο, σύμφωνα με τον κανονισμό της και η λειτουργία της σταμάτησε τον Ιούνιο του 1899. Υπήρξε δηλαδή «θύμα» της πιο ευχάριστης εξέλιξης για το Κρητικό ζήτημα, δηλαδή της αυτονομίας, η οποία έφερε στη συνέχεια την Ένωση με τη Μητέρα Ελλάδα. Το σχετικό έγγραφο υπογράφει ο Ελευθέριος Βενιζέλος ως ο Σύμβουλος επί της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως και Θρησκευμάτων.

Τα χρόνια της Κρητικής Πολιτείας λειτούργησε στο Άγιο Πνεύμα το λεγόμενος «Ελληνικόν Σχολείον εν Αγίω Πνεύματι». Δίδαξαν μάλιστα αξιόλογοι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής εκείνης και φοίτησαν σ'αυτό πολλές εκατοντάδες Κρητικόπουλα απ' όλα τα χωριά της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου.

Από το «Ελληνικόν Σχολείον εν Αγίω Πνεύματι» βρέθηκε ο Γενικός Έλεγχος των σχολικών ετών 1903, -4, -5, -6, -7, -8, -9 στον οποίο είναι γραμμένα τα ονόματα 663 μαθητών της περιόδου εκείνης, η σφραγίδα και οι υπογραφές των Σχολαρχών Κλεάνθη Στρατιώτη, Χρήστου Μακρή, Ευστρατίου Φωτάκη, Γεωργίου Αυγουστάκη και Εμμανουήλ Ψυλλάκη.

Στην παρούσα συνοπτική εργασία, λόγω έλλειψης χώρου, δεν μπορούν ν' αναφερθούν τα ονόματα των 663 φοιτησάντων κατά την περίοδο εκείνη. Αυτό θα γίνει σε μια άλλη έκδοση. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε μόνο τα ονόματα αυτών που φοίτησαν τα σχολικά έτη 1906-07,1907-08 και 1908-09.

 




 

ΑΝΩΤΕΡΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ


 

ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Εν Χαλέπα τη 9 Νοεμβρίου 1899

 
FacebookYoutubeWikipedia
kissoscrete.gr
Μηνύματα Συλλόγου

Κοπή Πρωτοχρονιάτικης Πίτας 2018

 

Σας προσκαλούμε στο γλέντι για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του συλλόγου μας σε μια βραδιά Κισσανή για να γλεντίσουμε, να φάμε και να πιούμε όπως στο χωριό μας, την Παρασκευή 19 Ιανουαρίου 2018 στο κρητικό κέντρο 'Ζορμπάς'.

Πληροφορίες/κρατήσεις : 6983176715

Readmore..

Επιχειρήσεις Κισσανών
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση