Home Το Χωριό Κισσός Το Άγιο Πνεύμα Ο Μιχαήλ Πρεβεζάκης γράφει

Ο Μιχαήλ Πρεβεζάκης γράφει

Ο Μιχαήλ Γ. Πρεβεζάκης (1867-1953) για την I. Μ. Αγίου Πνεύματος

Ο Γυμνασιάρχης Μιχαήλ Γ. Πρεβελάκης, γόνος της οικογένειας των Πρεβελάκηδων από το χωριό Άρδακτος Αγίου Βασιλείου, θήτευσε ως καθηγητής αρχικά και ως Σχολάρχης μετέπειτα για μια πενταετία στο Σχολαρχείο του Αγίου Πνεύματος. Υπήρξε μάλιστα και ένθερμος υποστηρικτής του, κυρίως όταν επρόκειτο να πουληθεί το κτιριακό συγκρότημα της Μονής υπό του Ταμείου Εφέδρων Ρεθύμνης. Είναι χαρακτηριστική για την περίπτωση η επίμονη αρθρογραφία του στην εφημερίδα «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ» της 9ης Απριλίου 1940 και 19ης Απριλίου 1940, πλην όμως χωρίς αποτέλεσμα. Σε διάφορα κείμενα του αναφέρει:

1. Γενικές πληροφορίες για τη Μονή

«...και η Ιερά Ενοριακή Μονή του Παναγίου Πνεύματος, η παρά τους πρόποδες του όρους Κέντρος κειμένη και ουδαμώς ούσα ελάχιστη εν Μοναίς επί πλούτω και επισημότητι, ήτο κατά το 1831 άμορφος σωρός ερειπίων των κτημάτων αυτής υπότων Εσπέχηδων της κοιλάδος Αγίου Πνεύματος διαρπαγέντων, του Ηγουμένου και των Πατέρων αυτής απαξαπάντων σφαγέντων και αυτής της Μονής, μετά του Ιερού Ναού, του 1821 αρχομένου, παρανάλωμα του πυρός γενομένης.

Ο αοίδιμος Επίσκοπος Νικόδημος επεχείρησεν την εκ της τέφρας ανάστασιν της Μονής και ίδρυσεν εν αυτήν την πρώτην και μόνην εν τη Επαρχία Αγίου Βασιλείου Σχολήν, την Σχολήν Αγίου Πνεύματος την τα μάλιστα ωφέλιμου γενομένην ου μόνον εν τη Επαρχία, αλλά και εις τας του Καινούριου και Πυργιωτίσσης...»

2. Το Αγιον Πνεύμα κέντρον πνευματικόν

"Εν ενί των τελευταίων φύλλων της φίλης «Κρητικής Επιθεωρήσεως» ανέγνωσα με ιδιαιτέρας ευχαριστήσεως, ότι ο Νομάρχης μας κ. Κρεββατάς μετά Μελών του Εφεδρικού Ταμείου Ρεθύμνης και μετά του Θεοφιλέστατου Επισκόπου Λάμπης και Σφακιών κ. Ευμενίου μετέβησαν εις το επί των προπόδων του Κέδρους κείμενο Ναϋδριον του Αγίου Πνεύματος, προς επιθεώρησιν του τε ετοιμόρροπου Ναού και των περί αυτό κατηρειπωμένων οικημάτων, και προς εξέτασιν του δυνατού της ανορθώσεως αυτών και της χρησιμοποιήσεως εις κοινωφελή τινά σκοπόν.

Δεν γνωρίζω τας εντυπώσεις των ευσεβών και φιλοπρόοδων επισκεπτών του ιερού και ιστορικού τούτου χώρου και τας περί της χρησιμοποιήσεως αυτού γνώμας των. Γνωρίζω δ' όμως ότι ο χώρος ούτος, όστις κατά τα τελευταία έτη της ελευθέρας Κρήτης εγκατελείφθη εις την τύχην του και μετεβλήθη εις άμορφον σωρόν ερειπίων, κατά τους χρόνους της δουλείας ήτο κέντρον πνευματικόν, και φάρος τηλαυγής εν τη Επισκοπή Λάμπης και Σφακίων.

Την ιστορία της Μονής ταύτης από της ιδρύσεως μέχρι των τελευταίων ετών του 18ου αιώνος αγνοούμεν. Γνωρίζομεν δ' όμως ότι "ουκ ην των ασήμων και πτωχών", και ότι τα τελευταία έτη του προπαρελθόντος αιώνος η Μονή του Αγ. Πνεύματος, ης η περιουσία, αρχόμενη απάτης κορυφήςτου Κέδρους ετελεύτα ειςτα μεσημβρινάπαράλιατης Επαρχίας ήτο όλως ανεξάρτητος, και ότι ο Ηγούμενος αυτής ως και οι Ηγούμενοι των εν τη αυτή Επαρχία Μονών του Πρέβελη, και του Βούλγαρη και της εν Αμαρίω Μονής «Καλοείδενας», αρνούμενοι να υπακούουν εις τον Επίσκοπον Λάμπης και Σφακίων Μεθόδιον, ηνάγκασαν τούτον να ζητήση την επέμβασιν της Μεγάλης Εκκλησίας, ητις προεκάλεσε φιρμάνιον της Υ. Πύλης, δι' ου αυστηρώς επετάσσοντο οι Ηγούμενοι των ανωτέρω Μονών "να υποταχθώσιν εις τον Επίσκοπον Λάμπης και Σφακίων και να δώσωσιν λόγον της εαυτών διαχειρίσεως".

Αρχομένου δε του 1821, άπασα η περιουσία της Μονής ταύτης είχε διαρπαγή υπό των εσπέχηδων της κοιλάδος του Αγ. Πνεύματος και προσαρτήσθη εις τους εαυτών πύργους, άπαντες δ' οι Μοναχοί εσφάγησαν και αυτή η Μονή μετά του I. Ναού εγένετο παρανάλωμα του πυρός.

Η Μονή ούτω κατά το 1836 ήτο άμορφος σωρός ερειπίων. Ο τότε δ' Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων Νικόδημος, ανήρ φιλόμουσος και δραστήριος, επιχείρησε να αναστήση την Μονήν εκ της τέφρας αυτής, και ίδρυσεν εν αυτή Σχολήν, την πρώτη και μόνην Σχολήν εν τη Επαρχία Αγ. Βασιλείου, την έκτοτε επικαλούμενην «Σχολήν Αγίου Πνεύματος». Ο αυτός Επίσκοπος μετά ταύτα ίδρυσεν εν Αμαρίω την Σχολήν Μοναστηρακίου, και δευτέραν εν Αγ. Βασιλείω εν τωχωρίω Σελλιά, εις ην εφοίτων και των Σφακίων οι παίδες.

Μέχρι δε του θανάτου του αοιδίμου εκείνου Ανδρός, του Επισκόπου Νικόδημου το 1845, αλλά και μέχρι του 1858, οι τρεις αύται Σχολαί ήσαν τρεις φάροι καταυγάζοντες τας επαρχίας της Επισκοπής Λάμπης και Σφακίων και τας του Καινούριου και της Πυργιωτίσσης. Αι Σχολαί αύται έχουσαι ανά ένα διδάσκαλον εκάστη, συνετηρούντο αι μεν του Αγ. Πνεύματος και η της «Καλοείδενας» (Μοναστηριακίου) εξ εισοδημάτων των οικείων Μονών, η δε των Σελλιών εκ συνδρομών ετησίως της Μ. Πρέβελη και της Μ. Ασωμάτων και εξ εισφορών, ων γενναιότερα ήτο η του φιλόμουσου Αρχιερέως Νικόδημου.

Μέχρι δε του 1858, ότε εισήχθη η Αλληλοδιδακτική μέθοδος, εδιδάσκοντο εις τα Σχολάς ταύτας το Ψαλτήρι, ο Οκτώηχος κλπ. κατά το σύστημα το αρχόμενον έκτου «Σταυρέ βοήθει μοι...». Έκτοτε ελειτούργησαν και άλλα σχολεία εις διάφορα χωρία (Μέλαμπες, Σπήλι, Αευκόγεια) και μετά το 1869 επολλαπλασιάσθησαν.

Πάντοτε όμως η Σχολή του Αγ. Πνεύματος είχε τα πρωτεία και μετά το 1870 προήχθη εις Ελληνικήν Σχολήν Αγ. Βασιλείου, ως και η του Μοναστηρακίου εις Ελληνικήν Σχολήν Αμαρίου. Εις τα Σχολάς ταύτας, καίπερ ατελέστατα κατηρτισμένας, όμως μέχρι το 1878 εμορφούντο πολίται ζηλωταί των Πατρίων, χρηστοί και ενάρετοι, χρήσιμοι εις τον εαυτόν οίκον και εις την Μητρίδα.

Έκτοτε η αποκτηθείσα ημιελευθερία ηύξησε τον αριθμόν των Σχολείων, και από το 1881 μέχρι το 1889 η Επαρχία Αγ. Βασιλείου απέκτησε περίτα είκοσι δημοτικά Σχολεία και πέντε Ελληνικά, ων τα δύο πλήρη με τρεις τάξεις εκάτερον, εν Αγίω Πνεύματι και εν Μύρθιω, και τα τρία εις Μέλαμπες, Κοξαρέ και Σπήλι με μίαν έκαστον τάξιν.

Αλλά δυστυχώς αι αναπτυχθείσαι και τότε κομματικοί ατασθαλίαι μετέβαλον τα σχολεία εκείνα εις κέντρα εκλογικά και τους διδασκάλους εις εκλογικά όργανα, προτιμώμενων φυσικά και διοριζομένων διδασκάλων των εις τας εκλογάς διακρινομένων και επικρατούντων. Τα προς συντήρησιν δε των σχολείων εκείνων κατεβάλλοντο εξ ημισείας σχεδόν παρά τε της I. Μονής Πρέβελη και της Τμηματικής Εφορείας Σφακίων.

Περίτα τέλη δε Μαίου του 1887, τη προσκλήσει του τότε Επισκόπου Λάμπης και Σφακίων, του αοιδίμου Ευμενίου Ξηρουδάκι, όστις κατά το 1898 δι αρετήν και σοφίαν εις τον Μητροπολιτικόν Θρόνον της Κρήτης υπό της Μ. Εκκλησίας προήχθη, συνήλθον εις Αγ. Πνεύμα οι Δήμαρχοι και οι Έφοροι της επαρχίας Αγ. Βασιλείου και το Μοναστηριακόν Συμβούλιον της I. Μ. Πρέβελη υπό τον φιλοπρόοδον Ηγούμενον αυτού, τον αείμνηστον Νείλον Βολανάκιν, και, εισηγουμένου του Επισκόπου Λάμπης και Σφακίων, απεφασίσθη η εν Αγ. Πνευμάτι ίδρυσις Ανωτέρας Σχολής, δαπάναιςτηςΙ. Μονής Πρέβελη, ήτις Σχολή και ελειτούργησεν επί δύο μόνον έτη, διδαξάντων εν αυτή του επιζώντος απομάχου Καθηγητού κ. Μιχ. Τρουλλινού και των αειμνήστων Αλεξ. Παπαχατζάκι, Κανάκι Τρανταλίδου και Γιωργ. Παπαδάκι.

Περί τους εβδομήκοντα δε μαθητάς εκ των επαρχιών της Επισκοπής και εκ του η πολιτική εν Κρήτη ανωμαλία του 1889 και αι επακολουϋησασαι πονηραι ημεραι της τυραννικής και Χριστιανομάχου διοικήσεως του περιβόητου Μαχμουτ-Πασσά.

Αλλ' η κατάστασις αυτή της αγραμματωσύνης και απαιδευσίας "ουκ εία καθεύδειν" τον φιλόμουσον και φιλοπάτριδα Επίσκοπον, όστις συνεχίζων τας προ ετών υπέρ της εν Αγίω Πνεύματι ενεργείας του, επί βάσεων νυν ευρύτερων και σταθερωτέρων, ίδρυσε εν Αγ. Πνεύματι «την Σχολήν Πρέβελη» εκ τεσσάρων τάξεων, εισαγομένων εις αυτήν αποφοίτων του δημοτικού Σχολείου μαθητών.

Την ίδρυσιν και λειτουργίαντηςΣχολήςταύτηςκαιτονΚονινισμόν αυτής και ενέκρινε και κατωχύρωσεν η Μ. του Χριστού Εκκλησία δια Πατριαρχικού Συνοδικού Σιγγιλιώδους γράμματος (υπ' αριθ. 2408 εν έτει 1894, μηνί Ιουλίω) τελευτούτος ούτω: "ος δ' αν και οποίος των απάντων, γνώμης σκαιότητι και κακοβουλία κεκινημένος, τολμήση διασσίσαι ή ανατρέψει τα εν τω παρόντι Συνοδικώς εκπεφρασμένα και επικεκυρωμένα, ο τοιούτος, ο οποίος και αν η τάξεως και βαθμού, ως πολέμιος των αγαθών έργων και ιδιοτελής και μισόκαλος, ένοχος είη και υπόλογος ενώπιον του αδέκαστου και απροσωπολήπτου βήματος του Θεού και πάσαις ταις Πατρικίαις και Συνοδικαίς αραίς υπεύθυνος».

Η Σχολή αυτή επωνομάσθη μεν Ιερατική εξ υποχωρήσεως εις την Πνευματικήν αυτής Μητέρα, την I. Μονή Πρέβελη, δεν ήτο όμως καθαρά τοιαύτη.

Σκοπός της Σχολής ήτο: «να παιδαγωγήση κατά Χριστόν και μόρφωση εν γένει μεν πολίταςχρηστούς και ενάρετους, ιδία δε Ιερείς και δημοδιδασκάλους. Δια της Σχολής ταύτης, μη προβλεπομένης τότε της μετ' ολίγα έτη, θεία συνάροει, απελευθερώσεως της Κρήτης από του Τουρκικού ζυγού, επεδιώχθη η βελτίωσις του κατωτέρου Κλήρου και η ανόρθωσις της λαϊκής εκπαιδεύσεως.

Κατά τον Κανονισμόν της Σχολής η Ι.Μ. Πρέβελη ανελάμβανε την πληρωμήν του διδακτικού προσωπικού και την κατασκευήν αιθουσών διδασκαλίας και οικημάτων διδασκάλων και μαθητών. Οι μαθητάς πάντες ήσαν εσωτερικοί, εντός της Σχολής κατά πάντα διαιτώμενοι, ως τροφεία έκαστος καταβάλλοντες, πλην των όλως απόρων, ετησίως 20 οκάδ. ελαίου, 60 οκαδ. μιγάδι και 45 γρόσια.

Εις την συντήρησιν των μαθητών διετίθεντο και τα εισοδήματα των εις το Μονύδριον Αγίου Πνεύματος υπαγομένων κτημάτων, καλλιεργούμενων τινών υπ' αυτών των μαθητών προς εφαρμογήν των υπό του Επισκόπου διδασκομένων, δωρεάν, εννοείται, γεωργικών μαθημάτων, τα ελλείποντα δε συνεπλήρου ο πραγματικός Πατήρ της Σχολής, ο Επίσκοπος Λάμπης και Σφακίων Ευμένιος. Και δεν επλήρωσεν ο αοίδιμος ανήρ ολίγα προς εξόφλησιν. Επιπλέον δ' ούτος μετέφερε και την έδραν της Επισκοπής από Λαμπινής, όπου πρότερον είχεν εγκαταστήσει αυτήν, εις Άγιον Πνεύμα, οικοδομήσας εκ θεμελίων, ιδία δαπάνη Επισκοπικόν Μέγαρον, και ούτω η Σχολή εφαίνετο και ήτο ευάρμοστον εξάρτημα της Επισκοπής.

Εις την Σχολήν ταύτην, λειτουργήσασαν επί πέντε όλα έτη, εξεπαιδεύθησαν και απελύθησαν περίτους εκατόν μαθητάς εξ όλων των επαρχιών της Επισκοπής Λάμπης και Σφακίων και της του Μυλοποτάμου έτι, καθ' ους χρόνους ουδέν σχεδόν άλλο σχολείον εν

Κρήτη ελειτούργει. Ο, μαθηταίδ'ούτοι πάντες σχεδόνεσυνέχ,σαν τας σπουδάς των ε,ς της «Κρητικής Πολιτείας» τας διαφόρους Σχολάς, και τελειοποιηθέντες έτι πολλοί τούτων ε,ς επ,στημας διακρίνονται πάντες δια τας εις την Πολ,τείαν και την Κο,νωνίαν καλός αυτών υπηρεσίας.

Τούτων ουδείς ίσως άνευ της Σχολής εκείνης θα ηδύνατο να συνέχιση από του δη μ Σχολείου, και εν μεγάλη σχετικώς ηλικία, μαθήματα και τύχη ανωτέρας μορφώσεως. Εξ αυτών πολλοί και σήμερον έτι ευδοκιμούν ως δημοδ,δάσκαλοι, ως ιερείς, ως επιστήμονες Και ουτω δύναται να λεχθή ότι η Σχολή ολίγα έτη ζήσασα, εξεπλήρωσε τον σκοπόν και τον προορισμόν της.

Καθ' όλα δε τα έτη της λειτουργίας της Σχολής, πλην του αο,δίμου Αρχ,ερέως και Πατρός αυτής Ευμενίου, δύο κυρίως ήσαν οι λειτουργοί, ο, το όλον της Σχολής βάρος εν τοιαύτο,ς μάλισταχαλεποίς καιροίς, επωμισμένοι, ο Αρχιμανδρίτης τότε και νυν Επίσκοπος Αρκαδίας Βασίλειος Μαρκάκ,ς, αδελφός της Μονής Πρέβελη, ως Σχολάρχης, και ο τας γραμμάς ταύταςχαράττων, ως καθηγητής.

Ο νέος επί «Κρητικής Πολιτείας» Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας δεν επέτρεπε την περαιτέρω υπό της Μονής Πρέβελη συντήρησιν της Σχολής, ουδέ την λειτουργίαν αυτής υφ'ον τύπον είχεν αυτή ιδρυθή.

Αντ' αυτής ,δρύθη υπό της Πολιτείας Ελλην,κόν Σχολείον υπό Ελληνοδιδάσκαλους αποφοίτους των Γυμνασίων. Αλλά τα τοιαύτα εν τα,ς Επαρχίαις Ελληνικά Σχολεία, ως ήτο επομενον, εχρεωκόπησαν και η Πολιτεία κατήργησεν αυτά.

Ούτω ελε,τούργει πλέον εν Αγίω Πνεύματα εν δημοτ,κόν Σχολείον, κο,νόν των χωρίων Κισσού και Δουμαεργ,ού. Των χωρίων δε τούτων αποκτησάντων είτα ίδιον εκατέρον σχολείον, το Άγιον Πνεύμα, όπερ μετά των κτημάτων της περιοχής του είχε περιέλθει εις την καταχήν του Εφεδρικού Ταμείου Ρεθύμνης εγκατελείφθη ερειπωθέν μετα του Επισκοπικού Μεγάρου, όπερ μετά την απ' αυτού απομάκρυνσιν του αο,δίμου Ευμενιου ουδεμιάς ετύγχανεν επιμελείας και στοργής.

Η ευλογία και η ευχή της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, του αοιδίμου Αρχιερεως Ευμενίου και του αειμνήστου Νείλου, του Ηγουμένου της I. Μονής Πρέβελη θα περιβάλλωσ,ν ασφαλώς εκείνους, οι οποίοι φιλοτιμούμενοι θα αποδώσωσι σήμερον ζωην, υπό νέον ρυθμόν και σκοπόν επίσης Κοινοφελή ε,ς την νεκρωθείσαν Σχολήν και Επισκοπήν, και τον ιερόν και ,στορ,κόν τούτον χώρον ν' αναδείξωσ, και αύθ,ς άξ,ον της ιστορίας και των παραδόσεων του.

Μιχ. Γ. Πρεβελάκις

 

 
FacebookYoutubeWikipedia
kissoscrete.gr
Μηνύματα Συλλόγου

Κοπή Πρωτοχρονιάτικης Πίτας 2018

 

Σας προσκαλούμε στο γλέντι για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του συλλόγου μας σε μια βραδιά Κισσανή για να γλεντίσουμε, να φάμε και να πιούμε όπως στο χωριό μας, την Παρασκευή 19 Ιανουαρίου 2018 στο κρητικό κέντρο 'Ζορμπάς'.

Πληροφορίες/κρατήσεις : 6983176715

Readmore..

Επιχειρήσεις Κισσανών
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση